De Zuid-Afrikaanse Reservebank (SARB) waarschuwt in haar nieuwste stabiliteitsrapport dat crypto-assets en vooral stablecoins een structureel risico kunnen vormen voor het financiële systeem. De bank ziet groeiende koppelingen met betaalnetwerken, banken en exchanges. Dat vergroot volgens de toezichthouder de kans op verstoringen, ook buiten de handelsmarkten om. Het signaal raakt mondiale spelers als Bitcoin (BTC), Tether (USDT), USD Coin (USDC) en grote exchanges, en is relevant voor Europa waar vergelijkbare zorgen leven.
Reservebank ziet structureel risico
De kern van de boodschap: crypto en stablecoins zijn niet langer alleen een markt voor beleggers, maar bewegen richting breed gebruik in betalingen. Daarmee verschuift het risico van prijsvolatiliteit naar systeemrisico. Als adoptie verder groeit, kan een storing of verlies aan vertrouwen doorwerken naar het reguliere financiële verkeer.
De SARB wijst op het web van koppelingen: wallets, exchanges, betalingsverwerkers en banken. Hoe meer deze partijen met elkaar verbonden zijn, hoe groter de kans op besmetting bij een schok. Dat maakt risico’s minder zichtbaar en sneller verspreid.
De bank benadrukt dat beleid en toezicht dit tempo moeten bijhouden. Zonder duidelijke regels voor uitgifte, reserves, afwikkeling en rapportage ontstaan gaten in bescherming voor consumenten en bedrijven. Die gaten kunnen bij stressmomenten snel zichtbaar worden.
Stablecoins raken betalingsverkeer
Stablecoins zoals USDT en USDC worden steeds vaker gebruikt voor betalingen en internationale overboekingen. Dat is handig voor snelheid en kosten, maar schuift betalingsstromen weg van traditionele banken. In een stresssituatie kan zo’n verschuiving leiden tot liquiditeitsdruk bij banken en betaalverwerkers.
Ook de dekking van stablecoins speelt mee. Reserves staan vaak in kortlopende staatsleningen en banktegoeden, terwijl opnames in crypto 24/7 kunnen. Bij plotselinge uitstroom dreigt een “run”, met impact op de peg en op partijen die de munt in het betalingsverkeer accepteren.
Daarnaast kan grootschalig gebruik van stablecoins het zicht van toezichthouders op kapitaalstromen verminderen, vooral over de grens. Dat vraagt volgens de SARB om heldere regels voor rapportage, afwikkeling en risico’s bij storingen of bevriezingen van tokens.
Een stablecoin is een digitale munt die de waarde koppelt aan een andere asset, vaak de dollar of euro, om prijsstabiliteit te bereiken in betalingen en handel.
Koppeling met banken groeit
Volgens de SARB lopen banken meer indirecte risico’s via on- en off-ramps, betaalpartners en klanten die actief zijn in crypto. Denk aan rekeningen voor exchanges, kaartbetalingen aan brokers en afwikkeling via clearing. Een verstoring bij één schakel kan dan doorwerken naar het bankverkeer.
Operationele risico’s spelen ook een rol. Uitval bij een grote exchange of een wallet-dienst kan direct leiden tot betalingsachterstanden of chargebacks. Dat vergroot de druk op klantenservice, liquiditeit en reputatie van banken die deze stromen ondersteunen.
De SARB wijst er verder op dat concentratierisico’s toenemen. Een paar grote stablecoin-uitgevers en infrastructuurleveranciers bedienen een groeiend deel van de markt. Storingen of juridische problemen bij zo’n partij hebben daardoor een brede impact.
Zuid-Afrika scherpt toezicht aan
In Zuid-Afrika vallen crypto-diensten sinds 2023 onder vergunningplicht bij de FSCA, de markttoezichthouder. De SARB pleit in lijn daarmee voor heldere eisen aan stablecoins: transparante reserves, robuuste afwikkeling en doorlopende rapportage. Ook anti-witwasregels en de zogeheten travel rule worden aangescherpt.
De bank benadrukt dat innovatie mogelijk moet blijven, maar niet zonder vangnet. Heldere definities en rollen per partij moeten vastleggen wie verantwoordelijk is bij een incident. Zo worden verantwoordelijkheden en risico’s beter te beheren in de keten.
Verder wil de SARB nauwere samenwerking tussen toezichthouders en betaalinstellingen. Dat moet de monitoring van grote stromen en operationele incidenten verbeteren. Snelle informatie-uitwisseling bij stress is daarbij cruciaal.
Europese lijnen sluiten aan
In de EU komen onder MiCA strenge regels voor stablecoins, waaronder eisen aan reserves en limieten op transacties met grote tokens. In Nederland houdt DNB toezicht op uitgevers die als e-geldtoken aanbieden, terwijl de AFM naar marktgedrag kijkt. De zorg van de SARB over betalingsverkeer sluit direct aan bij die Europese focus.
Voor Nederlandse gebruikers en partijen als Bitvavo en Coinbase Europe betekent dit meer nadruk op transparantie en operationele weerbaarheid. Denk aan duidelijke informatie over dekking, uitgifte en inwisselbaarheid van stablecoins. Ook storingsprocedures en klantcommunicatie worden belangrijker.
Bedrijven die grensoverschrijdend werken, bijvoorbeeld met Zuid-Afrika, moeten rekening houden met strengere controles op stromen en tegenpartijen. Dat kan verwerkingstijden en kosten beïnvloeden, maar verkleint ook de kans op systeemstress. De lijn is helder: betalingen met digitale assets mogen niet het zwakke punt in de financiële infrastructuur worden.
