De Belgische consumentenorganisatie Testaankoop publiceert een dossier over stablecoins en waarschuwt voor een “tsunami” aan nieuwe munten. De organisatie zet de risico’s en claims van dollar- en euromunten zoals Tether (USDT), USD Coin (USDC) en DAI op een rij. Het onderzoek richt zich op consumenten in België en de Europese Unie. De timing is belangrijk, omdat de Europese MiCA-regels voor stablecoins sinds 30 juni 2024 gelden.
Stablecoins overspoelen consumenten
Stablecoins worden op grote schaal aangeboden via apps, exchanges en wallets. Ze beloven een vaste waarde, meestal gekoppeld aan de dollar of euro. Voor consumenten lijkt dat eenvoudig en veilig. Maar achter elk label schuilt een ander model en andere risico’s.
Op Europese platforms zoals Bitvavo, Binance en Coinbase staan meerdere varianten naast elkaar. Sommige munten zijn uitgegeven door financiële instellingen, andere door crypto-bedrijven of DeFi-protocollen. De namen lijken op elkaar, wat verwarring veroorzaakt. Een munt in euro is niet automatisch Europees of toezichtplichtig.
Testaankoop noemt de groei een “tsunami” omdat de keuze snel uitbreidt en de kwaliteit sterk verschilt. De ene uitgever publiceert dagelijkse reservecijfers, de andere nauwelijks. Ook de juridische rechten van gebruikers lopen uiteen. Dat maakt vergelijken lastig, zeker voor nieuwe beleggers.
Een stablecoin is een digitale munt die de waarde van een fiatvaluta probeert te volgen. Dat kan met reserves in cash of obligaties, met overcollateralisatie in crypto, of met algoritmes. Stabiliteit is daarbij een doel, geen garantie.
Stabiliteit hangt van reserves
De kernvraag bij elke stablecoin is: waar komt de dekking vandaan? USDT en USDC claimen reserves in cash en kortlopend schuldpapier. DAI gebruikt vooral crypto als onderpand via slimme contracten. Elk model heeft sterke en zwakke punten, vooral in stresssituaties.
De marktgeschiedenis laat zien dat “1 op 1” niet altijd houdt. In onrust op beurzen kunnen prijzen tijdelijk afwijken van de koppeling. Ook kan inwisselen trager of duurder worden. Dat raakt vooral gebruikers die snel willen omwisselen naar euro’s op hun bankrekening.
Transparantie is cruciaal, maar niet uniform. Sommige uitgevers publiceren gecontroleerde overzichten van reserves. Andere geven alleen samenvattingen of verouderde rapporten. Voor consumenten is het daardoor lastig om de feitelijke dekking en risico’s te beoordelen.
Europese regels gelden sinds juni
De EU heeft met MiCA nieuwe eisen voor stablecoins ingevoerd. Uitgevers van e-geld-tokens (in euro of andere valuta) moeten in de EU een vergunning hebben, reserves aanhouden en inwisselbaarheid bieden. Ook moeten zij een publiek whitepaper publiceren met duidelijke risico’s. Nationale toezichthouders, zoals FSMA in België en DNB in Nederland, controleren de naleving.
MiCA legt bovendien beperkingen op aan marketing en rente. Uitgevers van e-geld-tokens mogen geen rente beloven op het aanhouden van de munt. Dat moet voorkomen dat stablecoins worden gepresenteerd als spaarproduct. Rendementen die platforms tonen, vallen vaak buiten de uitgifte zelf en kennen andere risico’s.
Algoritmische tokens vallen niet onder dezelfde categorie als volledig gedekte e-geld-tokens. Zij mogen in de EU niet als “stabiel” worden vermarkt. Voor consumenten maakt dit onderscheid uit: dezelfde term “stablecoin” betekent juridisch niet altijd hetzelfde product, recht of toezicht.
- Vergunning in de EU en whitepaper
- Volledige en liquide reserves
- Recht op inwisselbaarheid tegen nominale waarde
- Duidelijke risicowaarschuwingen en geen rente van de uitgever
Renteclaims vergroten het risico
Consumenten zien vaak rente of “yield” op stablecoins in apps, DeFi of bij exchanges. Dat rendement komt niet van de stablecoin zelf, maar van uitlenen of andere strategieën. Het brengt tegenpartijrisico, liquiditeitsrisico en soms lock-ups mee. Bij stress kan uitstappen moeilijk worden.
De belofte van stabiliteit in koers maskeert zo soms de risico’s in de achterliggende dienst. Een “veilige” munt kan onderdeel worden van een risicovol product. Dat geldt ook voor samengestelde diensten, zoals leveraged yield of bruggen tussen ketens. MiCA regelt de uitgifte van de munt, maar niet alle aanvullende services.
De recente geschiedenis van crypto leert dat rendement vaak samenhangt met moeilijk te beoordelen risico’s. Valresten van eerdere leenplatforms zijn daar een voorbeeld van. Voor gebruikers telt daarom niet alleen de munt, maar ook de partij die het rendement belooft. Transparantie over waar de rente vandaan komt, is essentieel.
Gebruik vooral voor handel
Stablecoins worden in Europa vooral gebruikt als handelsmunt tussen Bitcoin (BTC), Ethereum (ETH) en andere tokens. Dagelijkse betalingen aan winkels zijn nog beperkt. Betaaldiensten zoals iDEAL en kaartnetwerken domineren nog steeds. De belofte van 24/7 overboekingen is nuttig, maar vooral binnen de cryptowereld.
Voor consumenten speelt omwisselen naar de eigen bankrekening een grote rol. Niet elke munt kan direct en goedkoop naar euro’s worden terugbetaald. Dat hangt af van de uitgever, de exchange en de bankrelatie. Kosten en verwerkingstijden verschillen per dienst.
Met MiCA verwacht de sector meer euro-tokens van partijen met een Europese vergunning. Dat kan de stap naar gebruik in betalingen verkleinen. Tegelijkertijd blijven regels rond klantidentificatie en antiwitwas gelden. Dat beperkt anoniem gebruik en brengt controle op aanbieders.
De analyse van Testaankoop maakt duidelijk: veel aanbod, weinig eenduidigheid. Voor Europa is de inzet dat MiCA onderscheid schept tussen volledig gedekte e-geld-tokens en risicovollere varianten. Of dat de “tsunami” ordent, wordt zichtbaar nu toezichthouders de nieuwe regels gaan handhaven.
