Sam Bankman-Fried, de voormalige topman van FTX, zegt dat de cryptobeurs niet insolvent was maar alleen illiquide bij de val in november 2022. Hij reageert op de huidige afwikkeling van het faillissement in de Verenigde Staten. Volgens hem waren er genoeg bezittingen, maar te weinig direct beschikbaar geld. De discussie is relevant voor klanten in Europa, die wachten op hun uitbetaling in de FTX-zaak.
SBF noemt FTX illiquide
Bankman-Fried stelt dat FTX vooral vastliep op liquiditeit: veel waarde, weinig cash. Toen klanten massaal geld opnamen, kon het platform niet snel genoeg bezittingen verkopen. Grote tokenposities en belangen in startups waren volgens hem niet direct te gelde te maken. Daardoor ontstond een acute tekortencrisis.
Hij verbindt dit aan de snelle marktdaling en het wegvallen van vertrouwen in die week. In zijn lezing was er geen structureel tekort aan bezittingen. Wel was er een timingprobleem tussen korte termijn verplichtingen en langlopende investeringen. Dat is klassiek illiquiditeit, zegt hij.
Met die uitleg probeert hij het beeld te kantelen dat FTX “failliet” was. Hij wijst erop dat waardes later herstelden. Daardoor lijkt het achteraf alsof er genoeg middelen waren. Volgens hem bewijst dat verschil dat FTX niet insolvent was.
Curatoren weerleggen die lezing
Het faillissementsteam van FTX heeft eerder een ander beeld geschetst. Curatoren en aanklagers spraken van een groot tekort door het ongeoorloofd gebruik van klanttegoeden. Alameda Research, het zusterbedrijf, kon volgens hen uitgaven doen met geld van klanten. Dat leidde tot een structurele kloof.
In rechtbankdocumenten noemen zij het tekort niet alleen een liquiditeitsprobleem. Ze spreken over een “shortfall” die bestond los van marktstress. Dat maakt het volgens hen insolvabiliteit: te weinig waarde tegenover verplichtingen. Die analyse dreef de keuze voor een strakke afwikkeling in dollars.
Ook de gekozen uitbetalingsmethode past bij hun aanpak. Claims worden gewaardeerd op een vaste peildatum, direct na het faillissement. Zo voorkomt de rechtbank discussie over latere koersschommelingen. Het is een standaardaanpak in Amerikaanse faillissementen met volatiele assets.
Uitbetaling in dollars, vaste datum
FTX-creditors krijgen in principe dollars, niet crypto zoals BTC of ETH. De waarde van iemands tegoed wordt bepaald op basis van prijzen rond de faillissementsdatum. Dat maakt de afwikkeling voorspelbaar en uniform. Maar het betekent ook dat latere koersstijgingen niet worden doorgegeven aan klanten.
Juist dat voedt het debat over insolventie versus illiquiditeit. Als de boedel nu genoeg cash heeft door hogere marktwaardes, zegt SBF: zie je wel, niet insolvent. Curatoren antwoorden: de vraag is wat er op het moment van faillissement ontbrak. Die toets bepaalt de juridische status.
Op de secundaire markt verhandelen gespecialiseerde fondsen zulke vorderingen. Zij speculeren op het uiteindelijke uitbetalingspercentage en de timing. De gekozen peildatum is voor hen een kernfactor. Het drukt de prijs van claims die ooit in crypto stonden.
Insolvent of illiquide?
Bij illiquiditeit zijn er genoeg bezittingen, maar niet snel beschikbaar als cash. Bij insolventie zijn de totale bezittingen kleiner dan de schulden. In volatiele markten kan dat verschil in korte tijd schuiven. Daarom leggen rechtbanken vaak een peildatum vast.
Insolventie betekent: bezittingen < schulden. Illiquiditeit betekent: bezittingen ≥ schulden, maar niet direct om te zetten in geld om rekeningen op tijd te betalen.
In de FTX-zaak komt alles neer op die definitie, toegepast op november 2022. SBF wijst op latere waardestijgingen en illiquide belangen. Curatoren wijzen op het tekort op het moment zélf en op het gebruik van klanttegoeden. De rechtbank volgt in de praktijk de peildatum-benadering.
Gevolgen voor Europese klanten
Ook Nederlandse en Europese gebruikers van FTX vallen onder het Amerikaanse faillissementsproces. Zij krijgen naar verwachting een dollarbedrag op basis van de waarde in 2022. Wie toen crypto aanhield, ontvangt dus niet automatisch dezelfde hoeveelheid coins terug. Dat kan nadelig uitpakken bij hogere koersen nu.
Voor Nederlandse consumenten is dit een signaal over platformrisico’s. Een buitenlandse exchange valt niet onder toezicht van AFM of DNB. Bij problemen bent u afhankelijk van het recht van dat land. Dat beïnvloedt de snelheid, muntsoort en methode van uitbetaling.
Europese beurzen met vergunningen in de EU moeten klanttegoeden scheiden van bedrijfsvermogen. Dat verkleint het risico bij een crisis, al biedt het geen garantie tegen waardedalingen. De FTX-zaak laat zien wat er gebeurt als die scheiding niet duidelijk is. De keuze voor dollars en een peildatum maakt het verschil in de portemonnee concreet.
Herstel voedt nieuw debat
De waardestijging van digitale assets na 2022 heeft de FTX-boedel zichtbaar geholpen. Met hogere marktwaardes lijkt uitbetaling aan schuldeisers nu haalbaar. Dat gebruikt SBF als argument dat FTX niet structureel failliet was. Curatoren houden vast aan de toets op de valdag.
Het sluitstuk wordt bepaald door de rechtbank en het uiteindelijke uitbetalingsplan. Voor klanten is het belangrijkste wat netto overblijft en wanneer. De verschillen in definitie veranderen niets aan die uitkomst. Maar ze kleuren wel het publieke oordeel over FTX en zijn voormalige leiding.
Voor Europese gebruikers blijft één feit centraal: de uitbetaling volgt de Amerikaanse regels. Dat betekent dollars, een vaste peildatum en weinig ruimte om koerswinst te claimen. De juridische discussie gaat door, maar de procedure draait door. Wie een claim heeft, kijkt vooral naar de uitkeerpercentages en de kalender.
