De topman van BitGo, Mike Belshe, pleit deze week voor het gebruik van een openbare blockchain om fraude door overheden te verminderen. Hij wil dat uitgaven en contracten vastliggen op een publiek, controleerbaar netwerk zoals Bitcoin. Dit raakt direct aan Bitcoin nieuws over transparantie en toezicht. Het doel is een kasboek dat iedereen kan controleren, zonder afhankelijk te zijn van één instantie.
BitGo: publieke blockchain voorkomt fraude
BitGo is een grote bewaardienst voor digitale activa die werkt voor banken, beurzen en fondsen. De CEO stelt dat een openbaar kasboek misbruik en schijnconstructies bemoeilijkt. Als betalingen en verplichtingen vaststaan op een keten die niet te wijzigen is, wordt sjoemelen zichtbaar. Burgers, journalisten en rekenkamers krijgen daarmee een nieuw controlemiddel.
Een openbare keten legt transacties vast in blokken die achteraf niet te veranderen zijn. Dat maakt het eenvoudiger om te bewijzen wie wat heeft betaald en wanneer. Het idee: niet elk detail openbaar, maar wel genoeg om controle mogelijk te maken. Zo ontstaat een basis voor snellere en beter onderbouwde audits.
Een openbare blockchain is een digitaal kasboek dat iedereen kan inzien en waar niemand in zijn eentje regels kan wijzigen.
De oproep past bij de bredere trend van “verifieer, niet vertrouw”. Toch is er ook eigenbelang: BitGo levert beveiligde opslag en kan profiteren als meer instellingen on-chain gaan rapporteren. Dat maakt de boodschap niet minder relevant, maar vraagt wel om een nuchtere beoordeling van voor- en nadelen.
Bitcoin als neutrale rekenlaag
Het Bitcoin-netwerk wordt gezien als een neutrale laag om gegevens vast te leggen. Neutraal betekent hier: geen centrale beheerder die toegang kan intrekken of gegevens kan wissen. Dat verlaagt het risico op politieke beïnvloeding. Voor overheidsdata kan dat vertrouwen vergroten, zeker bij gevoelige projecten.
Met “on-chain” bedoelen experts: rechtstreeks op de blockchain vastgelegd, zodat iedereen de gegevens kan verifiëren. Overheden hoeven niet elke betaling publiek te maken. Ze kunnen ook samenvattingen of versleutelde bewijzen publiceren, bijvoorbeeld dat een budget en de betalingen kloppen. Zo ontstaat controle zonder alle details prijs te geven.
Veel organisaties gebruiken nu besloten (permissioned) ketens. Die lijken op gewone databanken met extra stappen. Een publieke keten zoals Bitcoin voegt daar wereldwijde controle en onveranderlijkheid aan toe. Juist dat is de kern van de voorgestelde aanpak tegen fraude.
Europese regels sturen implementatie
In de EU geldt sinds 2024 de cryptowet MiCA. Deze verordening stelt eisen aan aanbieders van cryptodiensten, zoals opslag en handel. Als overheden of semipublieke instellingen Bitcoin gebruiken voor publicatie of audit, raken zij aan die kaders. Keuze van dienstverleners en beveiliging vallen dan onder toezicht door bijvoorbeeld DNB en de AFM in Nederland.
Privacywetgeving, zoals de AVG (GDPR), is een tweede randvoorwaarde. Adressen op de keten zijn pseudoniem, maar gegevens kunnen toch herleidbaar zijn. Daarom zijn technieken nodig die alleen de uitkomst tonen, niet de brondata. Denk aan nul-kennisbewijzen: wiskundige methoden om iets te bewijzen zonder de gegevens zelf te tonen.
Tot slot moeten boekhoudregels blijven passen. Europese en nationale standaarden bepalen hoe overheidsuitgaven worden geboekt en gecontroleerd. Blockchain kan daarbovenop een extra controlelaag zijn. Integratie met bestaande systemen en auditprocessen is dan cruciaal.
Bezwaren: privacy en schaalbaarheid
Volledige openheid kan gevoelige informatie blootleggen. Denk aan defensie-inkopen of persoonsgegevens in zorgcontracten. Een praktische route is het publiceren van geaggregeerde gegevens en cryptografische “vingerafdrukken”. Zo blijft de controleerbaarheid behouden, terwijl privacy wordt beschermd.
Schaalbaarheid is een tweede punt. Het Bitcoin-netwerk verwerkt beperkt aantal transacties per seconde. Overheden hoeven echter niet elke factuur on-chain te zetten. Ze kunnen periodiek een samenvatting vastleggen, als bewijs dat alle onderliggende boekingen kloppen.
Ook operationele risico’s vragen aandacht. Sleutelbeheer bepaalt wie mag ondertekenen en publiceren. Multi-sig, waarbij meerdere sleutels samen nodig zijn, verlaagt het risico op fouten of misbruik. Heldere procedures en noodplannen horen daarbij.
Wat betekent dit voor Nederland?
Nederland kent al open-data-initiatieven voor overheidsfinanciën. Een volgende stap kan zijn om betalingen of contractnummers te voorzien van een on-chain tijdstempel. Zo is later onafhankelijk te controleren dat cijfers niet zijn aangepast. De Algemene Rekenkamer en lokale rekenkamers kunnen hiervan profiteren in hun controles.
Toezichthouders zoals DNB en de AFM benadrukken al langer het belang van risicobeheersing bij crypto. Voor de publieke sector betekent dat: streng sleutelbeheer, betrouwbare dienstverleners en duidelijke governance. Als BTC of andere openbare ketens worden gebruikt als bewijslaag, moeten processen auditproof zijn.
De Europese digitale euro is een apart traject. Dat is centraal bankgeld en draait naar verwachting op een gesloten infrastructuur. Publicatie van controlebewijzen op een publieke keten kan dit aanvullen, niet vervangen. Zo blijft de scheiding tussen betalingssysteem en openbare auditlaag intact.
Volgende stap: kleine pilots
Kleine pilots kunnen laten zien wat werkt. Bijvoorbeeld: maandelijkse subsidieoverzichten publiceren met een cryptografisch bewijs op Bitcoin. Of grote aanbestedingen voorzien van on-chain tijdstempels, zodat de documenthistorie vaststaat. Iedere stap moet meetbaar zijn, met duidelijke doelen voor foutreductie en snellere audits.
Belangrijk is nauwe samenwerking met auditors, privacy-experts en IT. Techniek alleen is niet genoeg; processen en wetgeving moeten meebewegen. Een publiek kasboek maakt fraude niet onmogelijk, maar verhoogt de pakkans en verlaagt de prikkel. Dat is precies waar de oproep van BitGo op mikt.
De discussie over blockchain in de overheid raakt de kern van vertrouwen in de democratie. Transparantie, binnen duidelijke wettelijke grenzen, kan dat vertrouwen versterken. Of het nu via Bitcoin gebeurt of een andere openbare keten: verifieerbaarheid staat centraal. Daarmee schuift het debat van belofte naar praktische uitvoering.
Dit artikel is uitsluitend informatief en vormt geen beleggingsadvies. Investeren in Bitcoin brengt risico’s met zich mee. Raadpleeg een financieel adviseur voor persoonlijk advies.
